Lok Sabha Seats Increase: కేంద్ర ప్రభుత్వం లోక్సభ నిర్మాణంలో భారీ మార్పులకు రంగం సిద్ధం చేస్తున్నట్లు సంకేతాలు కనిపిస్తున్నాయి. ప్రస్తుతం ఉన్న 543 స్థానాలను 816కి పెంచే ప్రతిపాదనపై చర్చలు జరుగుతున్నాయి. ఈ మార్పులు అమల్లోకి వస్తే దేశ రాజకీయ సమీకరణాలు గణనీయంగా మారే అవకాశం ఉంది.
మహిళా రిజర్వేషన్పై కొత్త దిశ
మహిళలకు మూడో వంతు రిజర్వేషన్ కల్పించే చట్టాన్ని జనగణన, డిలిమిటేషన్ ప్రక్రియలతో అనుసంధానం చేయకుండా వేరుగా అమలు చేయాలని కేంద్రం ఆలోచిస్తున్నట్లు సమాచారం. ఈ నేపథ్యంలో మొత్తం 816 సీట్లలో 273 స్థానాలను మహిళలకు కేటాయించే అవకాశం ఉంది. ఈ మార్పులు 2029 లోక్సభ ఎన్నికల నాటికి అమలులోకి రావచ్చని అంచనా.
రాష్ట్రాల సీట్లలో భారీ మార్పులు
ప్రస్తుత సీట్ల పంపకాన్ని అనుసరించి విస్తరణ జరిగితే పెద్ద రాష్ట్రాలకు గణనీయంగా సీట్లు పెరగనున్నాయి.
ఉత్తరప్రదేశ్కు ఇప్పటి 80 సీట్లు 120కు చేరే అవకాశం ఉంది. మహారాష్ట్రలో 48 నుండి 72కు, పశ్చిమ బెంగాల్లో 42 నుండి 63కు పెరగవచ్చు. బిహార్కు 40 నుండి 60, తమిళనాడుకు 39 నుండి 59 వరకు సీట్లు పెరగనున్నాయి. మధ్యప్రదేశ్లో 29 నుండి 44 వరకు పెరుగుదల కనిపించవచ్చు.
చిన్న రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల పరిస్థితి
చిన్న రాష్ట్రాల్లో కూడా స్వల్ప పెరుగుదల కనిపించనుంది. అరుణాచల్ ప్రదేశ్, గోవా, మణిపూర్, మేఘాలయ, త్రిపుర వంటి రాష్ట్రాల్లో 2 సీట్లు 3కి పెరగవచ్చు. మిజోరం, నాగాలాండ్, సిక్కిం వంటి రాష్ట్రాలకు ఒక్కో సీటు నుంచి 2 సీట్లు వచ్చే అవకాశం ఉంది.
కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల్లో ఢిల్లీ 7 నుండి 11 సీట్లకు పెరగవచ్చు. జమ్మూ కాశ్మీర్ 5 నుండి 8 సీట్లకు చేరే అవకాశం ఉంది. అయితే లడఖ్, పుదుచ్చేరి వంటి ఒక్కో సీటు ఉన్న ప్రాంతాలపై ఇంకా స్పష్టత లేదు.
లోక్సభ విస్తరణ ప్రతిపాదన అమల్లోకి వస్తే దేశ రాజకీయ వ్యవస్థలో పెద్ద మార్పులు చోటు చేసుకునే అవకాశం కనిపిస్తోంది. 2029 ఎన్నికలే ఈ మార్పులకు పరీక్షగా మారనున్నాయి.
లోక్సభ విస్తరణ సాధ్యమేనా?
భారతదేశంలో లోక్సభ సభ్యుల సంఖ్యను పెంచడం సూత్రప్రాయంగా సాధ్యమే. ప్రస్తుతం లోక్సభ గరిష్ట సభ్యుల పరిమితి భారత రాజ్యాంగం లోని ఆర్టికల్ 81 ద్వారా నిర్ణయించబడింది. ఈ పరిమితిని మార్చాలంటే రాజ్యాంగ సవరణ అవసరం ఉంటుంది. గతంలో కూడా జనాభా పెరుగుదల మరియు రాష్ట్రాల ప్రాతినిధ్యం సమతుల్యత కోసం సీట్ల పునర్విభజన (delimitation) జరిగింది.
అయితే 1976 నుంచి జనాభా నియంత్రణ చర్యలకు ప్రోత్సాహం ఇవ్వడం కోసం సీట్ల పునర్విభజనపై తాత్కాలిక స్థగితి విధించబడింది, అది తరువాత 2026 వరకు పొడిగించబడింది. కాబట్టి 816 మంది ఎంపీలకు విస్తరించడం చట్టపరంగా సాధ్యం కావాలంటే ముందుగా రాజ్యాంగ సవరణతో పాటు పునర్విభజన ప్రక్రియను తిరిగి ప్రారంభించాలి.
అయితే ప్రాక్టికల్గా ఇది సవాళ్లతో కూడుకున్న విషయం. ఎక్కువ సభ్యులు ఉంటే ప్రజలకు ప్రాతినిధ్యం మెరుగవుతుందనే వాదన ఉన్నా, పార్లమెంట్ నిర్వహణ, చర్చల సమయం, భవన సామర్థ్యం వంటి అంశాలు సమస్యగా మారవచ్చు. ఇటీవల నిర్మించిన నూతన పార్లమెంట్ భవనం ఎక్కువ సభ్యులను తీసుకోగలిగే విధంగా రూపకల్పన చేయబడింది, కాబట్టి భౌతిక పరిమితి కొంతవరకు పరిష్కారమవుతుంది.
అయినప్పటికీ రాష్ట్రాల మధ్య ప్రాతినిధ్యం అసమానతలు, ముఖ్యంగా ఉత్తర-దక్షిణ రాష్ట్రాల మధ్య సీట్ల పంచకం వంటి రాజకీయ సున్నిత అంశాలు పెద్ద చర్చకు దారితీయవచ్చు. అందువల్ల 816 సభ్యుల విస్తరణ సాధ్యమే కానీ అది చట్టపరమైన, రాజకీయ మరియు పరిపాలనా పరంగా పెద్ద స్థాయి నిర్ణయం అవుతుంది.
Also Read: Data rollover India telecom: వాడని ఇంటర్నెట్ డేటా రేపటికి?: రాఘవ్ చద్దా కీలక వ్యాఖ్యలు
డిజిటల్ కంటెంట్ రైటర్గా పనిచేస్తున్నారు. ప్రముఖ విశ్వ విద్యాలయం శ్రీ వెంకటేశ్వర యూనివర్సిటీలో MA తెలుగు చేశారు. తాజా సినిమా, పాలిటిక్స్, నేషనల్, స్పోర్ట్స్కు సంబంధించిన వార్తలతో పాటు ప్రత్యేకమైన కథనాలు రాస్తారు. డిజిటల్ కంటెంట్ రైటర్గా సంవత్సరం అనుభవం కలిగి ఉన్నారు. ఈయనకు పాటలు, కవితలు, షార్ట్ ఫిలిమ్స్ వంటివాటికి మాటలు రాసే అలవాటు ఉంది. సహజంగా జానపద, సినిమా పాటలు గాయకుడు.