హిందూ పురాణాలలో త్రిమూర్తులైన బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరుల మహిమ గురించి అనేక కథలు ప్రచారంలో ఉన్నాయి. అయితే భక్తుల పట్ల అత్యధిక సహనం, క్షమ, ప్రేమ ఎవరిలో ఎక్కువగా ఉందో తెలుసుకునేందుకు.. ఒకసారి ఋషులు, దేవతలు ప్రత్యేక పరీక్ష నిర్వహించినట్లు పురాణాలు చెబుతున్నాయి. ఈ బాధ్యతను కఠిన తపస్విగా పేరుగాంచిన బృగుమహర్షికి అప్పగించారు. త్రిమూర్తులను పరీక్షించిన అనంతరం విష్ణుమూర్తిలోనే అత్యున్నత క్షమాగుణం ఉందని బృగుమహర్షి ప్రకటించిన గాథ పురాణాలలో ప్రముఖ స్థానం పొందింది.
త్రిమూర్తులు సృష్టి, స్థితి, లయలకు ప్రతీకలుగా భావించబడతారు. బ్రహ్మ సృష్టికర్తగా, శివుడు లయకారుడిగా, విష్ణువు స్థితికారుడిగా ఆరాధించబడతారు. కానీ భక్తుల పట్ల ప్రేమ, ఓర్పు, క్షమాగుణంలో ఎవరు గొప్పవారో తెలుసుకోవాలనే ఉద్దేశంతో జరిగిన ఈ పరీక్ష హిందూ ఆధ్యాత్మిక చరిత్రలో ప్రత్యేకతను సంతరించుకుంది.
ఈ కథలో బృగుమహర్షి ప్రవర్తన కఠినంగా కనిపించినప్పటికీ, అది త్రిమూర్తుల స్వభావాన్ని తెలుసుకునేందుకు చేసిన పరీక్షగా పురాణాలు వివరిస్తాయి. ముఖ్యంగా విష్ణుమూర్తి స్పందన భక్తి, క్షమ, దైవ ప్రేమకు ప్రతీకగా భావించబడుతోంది.
బ్రహ్మదేవుని వద్ద బృగుమహర్షి పరీక్ష
మొదటగా బృగుమహర్షి సత్యలోకానికి వెళ్లి తన తండ్రి అయిన బ్రహ్మదేవుని దర్శించాడు. సాధారణంగా దేవతల సభలో ప్రవేశించినవారు నమస్కరించి గౌరవం తెలుపుతారు. కానీ బృగువు ఉద్దేశపూర్వకంగా బ్రహ్మదేవునికి నమస్కారం చేయకుండా నిశ్శబ్దంగా నిలబడ్డాడు.
కుమారుడి ప్రవర్తనతో బ్రహ్మదేవుడు కోపోద్రిక్తుడయ్యాడని పురాణ కథనం చెబుతోంది. అయితే తండ్రిగా తన కోపాన్ని అదుపులో పెట్టుకుని బృగుమహర్షిపై ఆగ్రహాన్ని బయటపెట్టలేదు. బృగువు ఈ సంఘటన ద్వారా బ్రహ్మలో ఉన్న సహనాన్ని గమనించి తదుపరి పరీక్ష కోసం కైలాసానికి బయలుదేరాడు. ఈ సంఘటన ద్వారా బ్రహ్మదేవుడు సృష్టికర్తగా ఉన్న బాధ్యతతో పాటు భావోద్వేగాలను నియంత్రించే స్వభావాన్ని ప్రదర్శించినట్లు పురాణ విశ్లేషకులు చెబుతున్నారు.
శివుడి ఆగ్రహం, పార్వతీదేవి శాంతి
తర్వాత బృగుమహర్షి కైలాసానికి చేరుకున్నాడు. శివుడు ఎంతో ఆనందంతో మహర్షిని ఆహ్వానించడానికి ముందుకు వచ్చాడు. అయితే బృగువు శివుడిని అవమానించే విధంగా మాట్లాడాడని పురాణ కథనం చెబుతోంది. “నన్ను తాకవద్దు, భస్మం పూసుకుని అపవిత్రంగా ఉంటావు” అని బృగుమహర్షి అన్నట్లు పురాణాల్లో వివరించబడింది. ఈ మాటలు విన్న శివుడు తీవ్ర ఆగ్రహానికి గురై త్రిశూలం ఎత్తాడని కథనం చెబుతోంది.
అయితే పార్వతీదేవి జోక్యం చేసుకుని శివుడిని శాంతింపజేసింది. దీంతో శివుడు తన కోపాన్ని నియంత్రించుకున్నాడు. ఈ సంఘటన ద్వారా శివుడు త్వరగా కోపగించుకున్నప్పటికీ ప్రేమ, కరుణతో ఆ ఆగ్రహాన్ని అదుపు చేసుకుంటాడని బృగుమహర్షి గ్రహించినట్లు పురాణాలు వివరిస్తాయి. శివుడి స్వభావంలో ఉన్న ఉగ్రత, ప్రేమ రెండింటినీ ఈ కథ ప్రతిబింబిస్తుందని ఆధ్యాత్మిక పండితులు చెబుతున్నారు.
విష్ణుమూర్తి చూపిన అపార క్షమాగుణం
చివరగా బృగుమహర్షి పాలసముద్రానికి వెళ్లి శేషశయ్యపై యోగనిద్రలో ఉన్న మహావిష్ణువును దర్శించాడు. విష్ణుమూర్తి తన రాకను గమనించలేదని భావించిన బృగువు కోపంతో ఆయన వక్షస్థలంపై పాదంతో తన్నాడని పురాణ గాథ చెబుతోంది.
అయితే ఈ సంఘటనలో విష్ణుమూర్తి స్పందన అత్యంత విశేషంగా నిలిచింది. కోపపడకుండా వెంటనే లేచి బృగుమహర్షి పాదాలను పట్టుకుని, ”మహర్షీ! మీ రాక నాకు తెలియలేదు. నా వక్షస్థలం గట్టిగా ఉంటుంది. మీ సున్నితమైన పాదానికి నొప్పి కలిగిందేమో” అని ప్రేమతో ప్రశ్నించినట్లు పురాణాలు వివరిస్తాయి.
ఈ సంఘటనతో బృగుమహర్షి ఆశ్చర్యానికి గురయ్యాడు. తనను అవమానించిన వ్యక్తిపైనా విష్ణుమూర్తి కోపం చూపకుండా ప్రేమ, వినయంతో స్పందించడం ఆయనను ప్రభావితం చేసింది. అంతే కాకుండా.. బృగుమహర్షి పాదం తాకిన స్థలాన్ని “శ్రీవత్సం”గా శాశ్వతంగా ధరించడానికి విష్ణుమూర్తి అంగీకరించినట్లు పురాణాల్లో పేర్కొనబడింది. ఈ శ్రీవత్స చిహ్నం మహావిష్ణువు వక్షస్థలంపై పవిత్ర గుర్తుగా భావించబడుతోంది.
త్రిమూర్తులలో విష్ణువు ఎందుకు గొప్పవాడిగా భావిస్తారు?
బృగుమహర్షి పరీక్ష అనంతరం ఋషులు, దేవతలు కలిసి విష్ణుమూర్తిలోనే అత్యధిక సహనం, క్షమాగుణం, భక్తుల పట్ల అపార ప్రేమ ఉన్నాయని ప్రకటించినట్లు పురాణాలు చెబుతున్నాయి. విష్ణువు “స్థితికారుడు”గా విశ్వాన్ని రక్షించే బాధ్యతను నిర్వహిస్తాడు. అందుకే ఆయనలో ఓర్పు, కరుణ, సమతాభావం అత్యధికంగా ఉంటాయని హిందూ తత్వశాస్త్రం వివరిస్తుంది. భక్తులు చేసిన తప్పులను క్షమించి, వారిని సరైన మార్గంలో నడిపించే దైవంగా విష్ణుమూర్తిని ఆరాధిస్తారు. ఈ కారణంగానే విష్ణుసహస్రనామం, శ్రీమన్నారాయణ భక్తి భారతీయ ఆధ్యాత్మిక సంప్రదాయంలో ప్రత్యేక స్థానం పొందాయి.
పురాణ గాథలో దాగి ఉన్న సందేశం
ఈ పురాణ గాథ కేవలం దేవతల మధ్య జరిగిన పరీక్ష మాత్రమే కాదు. కోపం కంటే క్షమ గొప్పదని, ప్రతీకారం కంటే ప్రేమ శక్తివంతమని చెప్పే ఆధ్యాత్మిక సందేశంగా దీనిని భావిస్తారు.
బృగుమహర్షి పరీక్ష ద్వారా మనుషులు కూడా సహనం, వినయం, క్షమాగుణం పెంపొందించుకోవాలని పురాణాలు సూచిస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా.. భక్తి మార్గంలో అహంకారం వదిలి ప్రేమతో జీవించడం ద్వారా ఆధ్యాత్మిక శాంతి లభిస్తుందని ఈ కథ స్పష్టంగా తెలియజేస్తోంది. అందుకే మహావిష్ణువును భక్తులు కలియుగంలో రక్షకుడిగా, కరుణామూర్తిగా, ప్రేమస్వరూపుడిగా అత్యంత భక్తితో ఆరాధిస్తారు.
Also Read: భూలోక వైకుంఠం.. ఆనంద నిలయం: తిరుమల గురించి ఆసక్తికర సమాచారం!
ఉమశ్రీ – నేను MarthaTelugu వెబ్సైట్లో చీఫ్ ఎడిటర్గా పనిచేస్తున్నాను. నాకు ఆటోమొబైల్, లైఫ్ స్టైల్ విభాగాల్లో అత్యంత ప్రావీణ్యం కలిగి ఉంది. ఈ విభాగాల్లో యూజర్లకు అవసరమైన అన్ని వార్తలను సమగ్రంగా అందిస్తాను. నాకు జర్నలిజం రంగంలో 8 సంవత్సరాల అనుభవం ఉంది.