ఢిల్లీలో పెట్రోల్పై లీటర్కు రూ.2, డీజిల్పై రూ.1, సీఎన్జీపై రూ.2 పెరగడంతో దేశవ్యాప్తంగా ఇంధన ధరలపై మళ్లీ చర్చ మొదలైంది. గ్లోబల్ క్రూడ్ ఆయిల్ మార్కెట్లలో కొనసాగుతున్న ఒత్తిడి, భౌగోళిక రాజకీయ అనిశ్చితి కారణంగా ధరల అస్థిరత మరింత పెరిగే అవకాశం ఉందని నిపుణులు చెబుతున్నారు. ఈ పరిస్థితుల్లో.. ఎలక్ట్రిక్ వాహనాల అమ్మకాలు పెరుగుతున్నాయి. ఇదే సమయంలో దీర్ఘకాలిక ప్రత్యామ్నాయంగా హైడ్రోజన్ ప్రాధాన్యత సంతరించుకునే అవకాశం ఉందని సమాచారం.
ప్రపంచ క్రూడ్ ఆయిల్ మార్కెట్లలో మళ్లీ తీవ్ర ఒత్తిడి నెలకొనడం భారత్ వంటి దిగుమతులపై ఆధారపడిన దేశాలకు కొత్త సవాళ్లను తీసుకొస్తోంది. ముఖ్యంగా.. ఢిల్లీలో పెట్రోల్, డీజిల్, సీఎన్జీ ధరల పెంపు సామాన్యులపై ప్రత్యక్ష ప్రభావం చూపుతోంది. రవాణా ఖర్చులు పెరగడం, సరుకు రవాణా ధరలు అధికమవడం, ద్రవ్యోల్బణంపై ప్రభావం చూపే అవకాశాలు కనిపిస్తున్నాయి.
ఇంధన ధరల పెరుగుదల ఒక్కరోజులో ఏర్పడిన పరిస్థితి కాదు. రష్యా – ఉక్రెయిన్ యుద్ధం, మధ్యప్రాచ్య ఉద్రిక్తతలు, ఒపెక్ ఉత్పత్తి నియంత్రణలు, డాలర్ మారకపు విలువల్లో మార్పులు వంటి అంశాలు అంతర్జాతీయ క్రూడ్ ధరలను ప్రభావితం చేస్తున్నాయి. భారత్ తన అవసరాల కోసం భారీగా క్రూడ్ ఆయిల్ దిగుమతి చేసుకోవడం వల్ల ప్రపంచ మార్కెట్లో చిన్న మార్పు జరిగినా దేశీయ ధరలపై దాని ప్రభావం కనిపిస్తోంది.
ఈ పరిస్థితుల్లో ప్రత్యామ్నాయ ఇంధనాలపై చర్చ వేగంగా సాగుతోంది. ఇప్పటికే ఎలక్ట్రిక్ వాహనాలు పట్టణ రవాణాలో తమ స్థానం సంపాదించుకుంటుండగా, భారీ వాణిజ్య రవాణా రంగంలో హైడ్రోజన్ను భవిష్యత్ ఇంధనంగా పరిశ్రమ వర్గాలు పరిశీలిస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా గ్రీన్ హైడ్రోజన్పై కేంద్ర ప్రభుత్వం, పరిశ్రమలు దృష్టి పెట్టడం గమనార్హం.
హైడ్రోజన్ ఇంధనం గురించి!
హైడ్రోజన్ అనే పదం కొత్తది కాదు. అయితే ప్రస్తుతం దీనికి పెరుగుతున్న ప్రాధాన్యం దాని ఉత్పత్తి విధానం, వినియోగ సామర్థ్యం కారణంగా ఉంది. హైడ్రోజన్ను ఫ్యూయల్ సెల్ ఎలక్ట్రిక్ వాహనాల్లో ఉపయోగిస్తారు. ఇందులో హైడ్రోజన్ ఆక్సిజన్తో చర్య చెంది విద్యుత్ ఉత్పత్తి చేస్తుంది. ఈ ప్రక్రియలో నీటి ఆవిరి మాత్రమే ఉప ఉత్పత్తిగా విడుదల అవుతుంది. అందువల్ల దీనిని పర్యావరణానికి అనుకూలమైన ఇంధనంగా భావిస్తున్నారు.
అయితే.. అన్ని రకాల హైడ్రోజన్ ఒకేలా ఉండవు. పునరుత్పాదక శక్తి వనరుల ద్వారా తయారయ్యేది గ్రీన్ హైడ్రోజన్. ఇది అత్యంత పరిశుభ్రమైన రూపంగా పరిగణించబడుతోంది. మరోవైపు ఫాసిల్ ఇంధనాల నుంచి తయారయ్యే గ్రే లేదా బ్లూ హైడ్రోజన్కు అధిక కార్బన్ ఉద్గారాలు ఉంటాయి. అందువల్ల స్థిరమైన భవిష్యత్తు కోసం గ్రీన్ హైడ్రోజన్ ఉత్పత్తి పెరగడం అత్యవసరం. భారత్లో గ్రీన్ హైడ్రోజన్ అభివృద్ధికి అనేక ప్రైవేట్ కంపెనీలు, ప్రభుత్వ సంస్థలు పెట్టుబడులు పెడుతున్నాయి. దీని ద్వారా భవిష్యత్తులో దిగుమతి ఇంధనాలపై ఆధారపడటం తగ్గుతుందని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది.
హైడ్రోజన్కు ఎక్కువ అవకాశాలు ఇక్కడే?
ప్రస్తుతం బ్యాటరీ ఆధారిత ఎలక్ట్రిక్ వాహనాలు చిన్న, మధ్యదూర ప్రయాణాలకు అనుకూలంగా ఉన్నాయి. అయితే భారీ సరుకు రవాణా, దీర్ఘదూర ప్రయాణాల్లో బ్యాటరీల పరిమితులు స్పష్టంగా కనిపిస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా బరువు, ఛార్జింగ్ సమయం, రేంజ్ సమస్యలు పెద్ద సవాలుగా మారుతున్నాయి.
ఇలాంటి సందర్భాల్లో హైడ్రోజన్ ఆధారిత వాహనాలు ఉపయోగకరంగా ఉండొచ్చని పరిశ్రమ నిపుణులు చెబుతున్నారు. ముఖ్యంగా ఈ రంగాల్లో హైడ్రోజన్కు మంచి అవకాశాలు కనిపిస్తున్నాయి.
- లాంగ్ హాల్ ట్రక్కులు
- అధిక వినియోగం ఉన్న వాణిజ్య వాహనాలు
- పారిశ్రామిక రవాణా కేంద్రాలు
- పోర్ట్ ఆధారిత లాజిస్టిక్స్ సేవలు
హైడ్రోజన్ వాహనాల ప్రధాన ప్రయోజనం వేగవంతమైన రీఫ్యూయలింగ్. పెద్ద బ్యాటరీలను ఛార్జ్ చేయడానికి గంటలు పట్టే పరిస్థితి ఉండగా, హైడ్రోజన్ వాహనాలను తక్కువ సమయంలోనే తిరిగి ప్రయాణానికి సిద్ధం చేయవచ్చు.
భారత్ ఇప్పటికే తీసుకున్న కీలక చర్యలు
హైడ్రోజన్ రంగంలో భారత్ ఇప్పటికే కీలక అడుగులు వేస్తోంది. 2023లో కేంద్ర ప్రభుత్వం నేషనల్ గ్రీన్ హైడ్రోజన్ మిషన్ను ప్రారంభించింది. ఈ పథకానికి రూ.19,744 కోట్ల వ్యయం కేటాయించారు. 2030 నాటికి సంవత్సరానికి 5 మిలియన్ మెట్రిక్ టన్నుల గ్రీన్ హైడ్రోజన్ ఉత్పత్తి లక్ష్యంగా ప్రభుత్వం పనిచేస్తోంది.
తూత్తుకుడి, పరదీప్, కాండ్లా ప్రాంతాల్లో పోర్ట్ ఆధారిత హైడ్రోజన్ హబ్లు అభివృద్ధి చేస్తున్నారు. వీటి ద్వారా ఉత్పత్తి మాత్రమే కాకుండా ఎగుమతులకు కూడా అవకాశాలు పెరుగుతాయని అంచనా.
ఇక పరిశ్రమ రంగంలో కూడా చర్యలు వేగంగా సాగుతున్నాయి. జేఎస్డబ్ల్యూ సంస్థ 2025 చివర్లో 3,600 MTPA సామర్థ్యంతో హైడ్రోజన్ యూనిట్ ప్రారంభించింది. మరోవైపు గెయిల్, ఎన్టీపీసీ సంస్థలు సిటీ గ్యాస్ గ్రిడ్లో హైడ్రోజన్ మిశ్రమాన్ని ప్రవేశపెట్టే ప్రయోగాలు చేపట్టాయి. ఈ చర్యలు భవిష్యత్తులో భారత్ను గ్రీన్ హైడ్రోజన్ రంగంలో ప్రధాన దేశంగా నిలబెట్టే అవకాశం ఉందని విశ్లేషకులు చెబుతున్నారు.
హైడ్రోజన్ ముందున్న పెద్ద సవాళ్లు
హైడ్రోజన్కు ఉన్న అవకాశాలకంటే సవాళ్లు కూడా తక్కువ కాదు. ప్రస్తుతం గ్రీన్ హైడ్రోజన్ ఉత్పత్తి ఖర్చు చాలా ఎక్కువగా ఉంది. పునరుత్పాదక విద్యుత్ వినియోగంతో తయారీ చేయాల్సి రావడం వల్ల ఖర్చులు అధికమవుతున్నాయి. ఇంకా హైడ్రోజన్ నిల్వ, రవాణా కూడా సాంకేతికంగా క్లిష్టమైన అంశాలు. హైడ్రోజన్ సాంద్రత తక్కువగా ఉండటం వల్ల ప్రత్యేక ట్యాంకులు, అధిక భద్రత అవసరం అవుతోంది. అదనంగా దేశవ్యాప్తంగా రీఫ్యూయలింగ్ మౌలిక వసతులు కూడా ఇంకా ప్రారంభ దశలోనే ఉన్నాయి.
ఎనర్జీ ఎఫిషియెన్సీ పరంగా కూడా హైడ్రోజన్పై చర్చ కొనసాగుతోంది. విద్యుత్ను నేరుగా బ్యాటరీలో ఉపయోగించడం కంటే హైడ్రోజన్ ఉత్పత్తి, నిల్వ, తిరిగి విద్యుత్గా మార్పు ప్రక్రియలో ఎక్కువ శక్తి నష్టం జరుగుతుందని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. ఈ కారణాల వల్ల సాధారణ ప్రయాణికుల కార్ల విభాగంలో హైడ్రోజన్ వాహనాలు సమీప భవిష్యత్తులో విస్తృతంగా రావడం కష్టమని అంచనా.
హైడ్రోజన్ Vs ఈవీలు: పోటీ?
హైడ్రోజన్ మరియు ఎలక్ట్రిక్ వాహనాలను ప్రత్యర్థులుగా చూడటం సరైన విధానం కాదని పరిశ్రమ వర్గాలు చెబుతున్నాయి. రెండు సాంకేతికతలకు వేర్వేరు వినియోగాలు ఉన్నాయి.
పట్టణ ప్రయాణాలు, వ్యక్తిగత వాహనాలు, చిన్న దూరాలకు ఈవీలు ఉత్తమ ఎంపికగా కనిపిస్తున్నాయి. మరోవైపు భారీ వాణిజ్య రవాణా, దీర్ఘదూర ప్రయాణాల్లో హైడ్రోజన్ పాత్ర కీలకంగా మారవచ్చు. భవిష్యత్తులో రవాణా రంగం ఒకే ఇంధనంపై ఆధారపడే అవకాశం లేదు. ఈవీలు, హైడ్రోజన్, బయోఫ్యూయల్స్, మెరుగైన ఐసీఈ టెక్నాలజీలు కలిసి పనిచేసే మల్టీ-లేయర్ వ్యవస్థగా మారే అవకాశాలు ఎక్కువగా కనిపిస్తున్నాయి.
భవిష్యత్తు ఇంధనంగా హైడ్రోజన్?
ప్రస్తుతం పెట్రోల్, డీజిల్ ధరల పెరుగుదల ప్రపంచ ఇంధన మార్కెట్ల అస్థిరతను మరోసారి గుర్తు చేసింది. ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో ఇంధన భద్రత కోసం ప్రత్యామ్నాయాల అన్వేషణ తప్పనిసరి అవుతోంది.
హైడ్రోజన్ తక్షణంలో పెట్రోల్ లేదా ఈవీలను పూర్తిగా భర్తీ చేయకపోయినా, దీర్ఘకాలిక వ్యూహాత్మక పరిష్కారంగా ఎదిగే అవకాశాలు ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా భారత్ వంటి భారీ దిగుమతిదారుల దేశాలకు ఇది ఇంధన భద్రత, పర్యావరణ పరిరక్షణ, పరిశ్రమ అభివృద్ధి వంటి అనేక ప్రయోజనాలను అందించగలదు.
Also read: సనాతన ధర్మంపై ఉదయనిధి స్టాలిన్ కీలక వ్యాఖ్యలు
గిరిబాబు – నేను MarthaTelugu వెబ్సైట్లో డిజిటల్ కంటెంట్ రైటర్గా పనిచేస్తున్నారు. శ్రీ వెంకటేశ్వర యూనివర్సిటీలో MA తెలుగు చేశారు. నాకు రైటర్గా మూడేళ్ల అనుభవం ఉంది. నాకు జాతీయ వార్తలు, బిజినెస్, ప్రత్యేక కథనాలు రాయడంలో ప్రావీణ్యం ఉంది. వార్తలు మాత్రమే కాకుండా పాటలు, కవితలు, షార్ట్ ఫిలిమ్స్ వంటివాటికి మాటలు రాసే అలవాటు ఉంది. సహజంగా జానపద, సినిమా పాటలు గాయకుణ్ణి.