తెలంగాణ బడ్జెట్ 2026-27లో మూసీ నది పునరుద్ధరణకు సంబంధించి ప్రకటించిన భారీ ప్రణాళిక ఇప్పుడు ప్రజలలో, నిపుణులలో పెద్ద చర్చకు దారితీస్తోంది. ముఖ్యంగా “మూసీ బడ్జెట్”లో చూపించిన ఖర్చు పరిమాణం ఆశ్చర్యపరుస్తున్నప్పటికీ, దాని అమలు విధానం మరియు ఫలితాలపై అనుమానాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. ప్రభుత్వం ప్రకటించిన ప్రణాళిక ప్రకారం, “CURE” (Clean and Urban River Ecosystem) ప్రాజెక్ట్ కింద ఈ పనులు చేపట్టబడతాయి.
మూసీ నది పరిస్థితి గత కొన్ని దశాబ్దాలుగా అధ్వానంగా మారింది. పారిశ్రామిక వ్యర్థాలు, గృహ మురుగునీరు, ప్లాస్టిక్ కాలుష్యం వల్ల ఈ నది పూర్తిగా కలుషితమైంది. హైదరాబాద్ నగర అభివృద్ధి వేగంగా పెరగడంతో పాటు సరైన మురుగు శుద్ధి వ్యవస్థలు లేకపోవడం ఈ సమస్యను మరింత తీవ్రతరం చేసింది. ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో మూసీ పునరుజ్జీవనం అనేది కేవలం పర్యావరణ సమస్య కాకుండా ప్రజా ఆరోగ్య సమస్యగా కూడా మారింది.
మూసీ బడ్జెట్ ఎందుకు ముఖ్యం అనే విషయానికి వస్తే.. ఇది నగర పర్యావరణాన్ని మాత్రమే కాకుండా భవిష్యత్ తరాల జీవన ప్రమాణాలను ప్రభావితం చేస్తుంది. పరిశుభ్రమైన నీటి వనరులు లేకపోతే ఆరోగ్య సమస్యలు పెరుగుతాయి. అలాగే నగర జీవన నాణ్యత కూడా పడిపోతుంది.
మూసీ పునరుజ్జీవన ప్రణాళిక
ప్రభుత్వం ప్రకటించిన ప్రణాళికలో భాగంగా మొదటి దశలో 21 కిలోమీటర్ల మేర అభివృద్ధి పనులు చేపట్టనున్నారు. దీనికి రూ.7,000 కోట్ల వ్యయం కేటాయించారు. ఈ దశలో ప్రధానంగా నది తీరాల అభివృద్ధి, పార్కులు, రహదారులు, మరియు నీటి ప్రవాహ నియంత్రణ వంటి పనులు చేయనున్నారు. అదేవిధంగా 39 కొత్త ఎస్టీపీలు (Sewage Treatment Plants) నిర్మిస్తామని ప్రభుత్వం తెలిపింది. ఇవి నగరంలోని మురుగునీటిని శుద్ధి చేసి నదిలోకి విడుదల చేసే విధంగా ఉంటాయి. ఇది మూసీ శుద్ధిలో కీలక పాత్ర పోషించాల్సిన అంశం.
కాలుష్య నియంత్రణలో లోపాలు
అయితే నిపుణులు ప్రధానంగా ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్న అంశం పారిశ్రామిక కాలుష్య నియంత్రణపై స్పష్టమైన చర్యలు లేకపోవడం. మూసీ నదిలోకి వెళ్లే ప్రధాన కాలుష్య మూలం పరిశ్రమల నుంచి వచ్చే కెమికల్ వ్యర్థాలు. ఈ వ్యర్థాలను అడ్డుకునే కఠిన చట్టాలు లేదా అమలు విధానంపై బడ్జెట్లో స్పష్టత లేదు.
పరిశ్రమలు తమ వ్యర్థాలను సరైన విధంగా శుద్ధి చేయకుండా నదిలోకి విడుదల చేస్తే, ఎన్ని ఎస్టీపీలు నిర్మించినా ప్రయోజనం ఉండదని విశ్లేషకులు చెబుతున్నారు. కాలుష్యాన్ని మూలంలోనే అడ్డుకోకపోతే ఈ భారీ “మూసీ బడ్జెట్” ఖర్చు ఫలితం లేకుండా పోయే ప్రమాదం ఉంది.
నిపుణుల హెచ్చరికలు
పర్యావరణ నిపుణులు, నగర ప్రణాళికా నిపుణులు ఒకే మాట చెబుతున్నారు.“కాలుష్యాన్ని ఆపకుండా చేసే అభివృద్ధి పనులు దీర్ఘకాలంలో ఉపయోగపడవు.” మూసీ పునరుజ్జీవనం కోసం కేవలం మౌలిక సదుపాయాలపై ఖర్చు చేయడం సరిపోదని వారు హెచ్చరిస్తున్నారు.
నిపుణుల అభిప్రాయం ప్రకారం.. మూసీ పునరుజ్జీవనం చేయడం గొప్ప కాదు. పారిశ్రామిక కాలుష్యంపై కఠిన నియంత్రణలు అవసరం. ఎస్టీపీలు సమర్థవంతంగా పనిచేయాలి. నిరంతర పర్యవేక్షణ వ్యవస్థ ఉండాలి. ప్రజల భాగస్వామ్యం పెంచాలి. ఈ అంశాలు లేకపోతే, ఈ ప్రాజెక్ట్ “నీళ్ల పాలయ్యే” ప్రమాదం ఉందని వారు స్పష్టం చేస్తున్నారు.
ప్రభుత్వం ముందున్న సవాళ్లు!
తెలంగాణలో ఈ ప్రాజెక్ట్ విజయవంతం కావాలంటే ప్రభుత్వం సమగ్ర దృష్టితో ముందుకు రావాలి. కేవలం నిర్మాణాలు కాకుండా, కాలుష్య నియంత్రణ, అమలు పర్యవేక్షణ, మరియు చట్టపరమైన కట్టుదిట్టమైన చర్యలు తీసుకోవాలి. మూసీ బడ్జెట్ ద్వారా ప్రకటించిన లక్ష్యాలు గొప్పవే అయినప్పటికీ, వాటి అమలు పద్ధతులపై ఇంకా స్పష్టత అవసరం. ముఖ్యంగా పారిశ్రామిక వ్యర్థాల నియంత్రణపై తక్షణ చర్యలు తీసుకోకపోతే, ఈ భారీ పెట్టుబడి ఫలితం ఇవ్వకపోవచ్చు.
మహేష్ – నేను MarthaTelugu వెబ్సైట్లో రెండు సంవత్సరాలుగా సీనియర్ కంటెంట్ రైటర్గా పనిచేస్తున్నాను. నాకు ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణకు సంబంధించిన వార్తలు రాయడంలో అనుభవం ఉంది. జర్నలిజం రంగంలో నాకు 8 సంవత్సరాల అనుభవం ఉంది. డిజిటల్ మార్కెటింగ్, తెలుగు కంటెంట్ సృష్టిలో నైపుణ్యం కలిగిన నేను.. క్రియేటివ్, ఆకర్షణీయ, సమాచారపరమైన కంటెంట్ రూపకల్పనలో ప్రత్యేకత కలిగి ఉన్నాను.