No Shadows: హైదరాబాద్లో ఈ రోజు (శనివారం) ప్రకృతిలో ఒక అరుదైన ఆకాశ విశేషం కనిపించనుంది. మధ్యాహ్నం కచ్చితంగా 12.12 గంటలకు నగరంలో ”జీరో షాడో డే” కనిపిస్తుంది. అంటే ఈ సమయంలో నేలపై నిలువుగా ఉంచిన వస్తువుల నీడ కనిపించకుండా పోతుంది. సూర్యుడు భూమిపై ఆ ప్రాంతానికి నేరుగా 90 డిగ్రీల కోణంలో ఉండటంతో ఈ ప్రత్యేక పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది.
ఈ అరుదైన ఘటన నగరంలో సుమారు రెండు నిమిషాల పాటు కొనసాగనుంది. ఆకాశంలో మేఘాలు లేకపోయినా, ఎలాంటి కప్పు లేకపోయినా నీడ పూర్తిగా కనుమరుగవడం ప్రజలను ఆశ్చర్యానికి గురిచేస్తుంది. ఖగోళ శాస్త్ర పరంగా ఇది సహజమైన ప్రక్రియ అయినప్పటికీ, ప్రత్యక్షంగా చూడటం మాత్రం అరుదైన అనుభూతిగా భావిస్తున్నారు.
భూమి తన అక్షంపై సుమారు 23.5 డిగ్రీల వంపుతో తిరుగుతుండటం వల్ల సూర్యుడి కిరణాల కోణం ఏడాది పొడవునా మారుతూ ఉంటుంది. ఈ మార్పుల కారణంగా సంవత్సరంలో రెండు సార్లు ఒక ప్రాంతంపై సూర్యుడు నేరుగా తలపైకి వస్తాడు. ఆ క్షణాన్నే “జీరో షాడో డే”గా పిలుస్తారు. హైదరాబాద్కు ఈ సంవత్సరం ఆ ప్రత్యేక రోజు మే 9న వచ్చింది.
బీఎం బిర్లా సైన్స్ సెంటర్లో ప్రత్యేక కార్యక్రమం
హైదరాబాద్లోని ప్రముఖ శాస్త్ర పరిశోధనా సంస్థ అయిన GP Birla Archaeological Astronomical and Scientific Research Institute ఆధ్వర్యంలో ప్రత్యేక ప్రజా పరిశీలన కార్యక్రమం నిర్వహించనున్నారు. ఈ కార్యక్రమం BM Birla Science Centreలో ఉదయం 11.30 గంటల నుంచి మధ్యాహ్నం 12.30 గంటల వరకు జరుగుతుంది.
ఈ కార్యక్రమంలో సౌర పరిశీలన, శాస్త్రీయ ప్రదర్శనలు, విద్యార్థుల కోసం ప్రత్యేక ప్రయోగాలు నిర్వహించనున్నారు. సందర్శకులు తమతో చిన్న వస్తువులు తీసుకువచ్చి స్వయంగా జీరో షాడో ప్రభావాన్ని గమనించవచ్చని నిర్వాహకులు తెలిపారు. ముఖ్యంగా విద్యార్థులకు ఇది ప్రత్యక్ష ఖగోళ శాస్త్ర పాఠంలా ఉపయోగపడుతుందని నిపుణులు చెబుతున్నారు. హైదరాబాద్లో జరిగే ఈ కార్యక్రమానికి ఎటువంటి ప్రవేశ రుసుము లేదని నిర్వాహకులు స్పష్టం చేశారు. ఖగోళ శాస్త్రంపై ఆసక్తి ఉన్నవారు పెద్ద సంఖ్యలో పాల్గొనే అవకాశం ఉందని భావిస్తున్నారు.
జీరో షాడో డే అంటే ఏమిటి?
జీరో షాడో డే అనేది భూమి-సూర్యుడి మధ్య ఏర్పడే ఖచ్చితమైన ఖగోళ సమన్వయం. సాధారణంగా మధ్యాహ్న సమయంలో కూడా వస్తువులకు కొంత నీడ కనిపిస్తుంది. కానీ సూర్యుడు పూర్తిగా తలపైకి వచ్చినప్పుడు కిరణాలు నేరుగా నిలువుగా పడటంతో నీడ పూర్తిగా కనుమరుగవుతుంది.
ఈ ఘటన భూమధ్యరేఖకు సమీపంలోని +23.5 మరియు -23.5 అక్షాంశాల మధ్య ఉన్న ప్రాంతాల్లో మాత్రమే కనిపిస్తుంది. భారతదేశంలోని దక్షిణ మరియు మధ్య ప్రాంతాల నగరాలు ఈ పరిధిలోకి వస్తాయి. అందువల్ల హైదరాబాద్లో కూడా ప్రతి సంవత్సరం రెండు సార్లు జీరో షాడో డే ఏర్పడుతుంది.
శాస్త్రవేత్తల ప్రకారం.. ఇది కేవలం ఆసక్తికర దృశ్యం మాత్రమే కాదు. భూమి గమనాలు, సూర్యుడి స్థాన మార్పులు, ఋతువుల చక్రం వంటి అంశాలను అర్థం చేసుకోవడానికి ఇది సహాయపడుతుంది. విద్యార్థులకు ఖగోళ శాస్త్రంపై అవగాహన పెంచడంలో కూడా ఈ ఘటన కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది.
ప్రత్యేక పరికరాలు అవసరం లేదు
జీరో షాడో డేను వీక్షించడానికి ఎలాంటి ప్రత్యేక పరికరాలు అవసరం లేదని నిపుణులు చెబుతున్నారు. ఇంట్లో ఉండే సాధారణ వస్తువులు చాలు. ఒక స్కేలు, బాటిల్ లేదా సిలిండర్ ఆకారంలోని వస్తువును నేలపై నిలువుగా ఉంచితే సరిపోతుంది.
మధ్యాహ్నం 12.12 గంటలకు ఆ వస్తువు నీడ పూర్తిగా తగ్గిపోతుంది. అనంతరం కొద్దిసేపటికి మళ్లీ నీడ కనిపించడం ప్రారంభమవుతుంది. ఈ మొత్తం ప్రక్రియ కేవలం రెండు నిమిషాల వ్యవధిలోనే పూర్తవుతుంది. హైదరాబాద్ ప్రజలకు ఇది అరుదైన ప్రత్యక్ష శాస్త్రీయ అనుభవంగా నిలవనుంది.
దేశవ్యాప్తంగా కొనసాగుతున్న ఆసక్తి
హైదరాబాద్లో కనిపించే జీరో షాడో డే దేశవ్యాప్తంగా ఉత్తర దిశగా కదులుతున్న ఖగోళ పరిణామంలో భాగమని నిపుణులు చెబుతున్నారు. బెంగళూరులో ఈ ఘటన ఏప్రిల్ 24న కనిపించగా, పుణెలో మే 13న చోటుచేసుకోనుంది. అలాగే.. ముంబైలో మే 15 మరియు జూన్ 27 తేదీల్లో ఈ ఘటన కనిపించనుంది. భోపాల్లో జూన్ 13 మరియు జూన్ 28 తేదీల్లో జీరో షాడో డే ఏర్పడుతుంది. ప్రతి నగరానికి తేదీలు వేర్వేరుగా ఉండటానికి కారణం సూర్యుడి స్థానం క్రమంగా మారుతూ ఉండటమే.
విద్యార్థులకు ప్రత్యేక అవగాహన కార్యక్రమాలు!
హైదరాబాద్లో జరుగుతున్న జీరో షాడో డే కార్యక్రమం విద్యార్థులు, ఉపాధ్యాయులు, ఖగోళ ప్రేమికులకు మంచి అవకాశంగా భావిస్తున్నారు. ఇటువంటి కార్యక్రమాల ద్వారా శాస్త్రంపై ఆసక్తి పెంపొందించవచ్చని విద్యావేత్తలు అభిప్రాయపడుతున్నారు.
ప్రస్తుతం డిజిటల్ యుగంలో పిల్లలు ఎక్కువగా మొబైల్ ఫోన్లు, గ్యాడ్జెట్లకు పరిమితమవుతున్న సమయంలో, ప్రకృతి ఆధారిత శాస్త్రీయ ఘటనలను ప్రత్యక్షంగా చూపించడం ఎంతో ఉపయోగకరమని నిపుణులు చెబుతున్నారు. హైదరాబాద్లోని విద్యాసంస్థలు కూడా ఈ ఘటనపై విద్యార్థులకు ప్రత్యేక అవగాహన కార్యక్రమాలు నిర్వహించే అవకాశముంది.
రెండు నిమిషాల అరుదైన అనుభూతి
సాధారణంగా మనం ఎప్పుడూ నీడతోనే జీవిస్తుంటాం. కానీ సంవత్సరంలో కేవలం రెండు సార్లు మాత్రమే వచ్చే జీరో షాడో డేలో ఆ నీడ పూర్తిగా మాయమవుతుంది. ఇది భూమి, సూర్యుడి మధ్య ఉన్న ఖచ్చితమైన సంబంధాన్ని గుర్తు చేసే అరుదైన క్షణంగా శాస్త్రవేత్తలు పేర్కొంటున్నారు. హైదరాబాద్లో ఈ శనివారం మధ్యాహ్నం జరిగే ఈ ఘటన ప్రజల్లో ఖగోళ శాస్త్రంపై ఆసక్తిని మరింత పెంచే అవకాశముంది. కేవలం రెండు నిమిషాల పాటు కనిపించే ఈ ప్రకృతి అద్భుతం నగరవాసులకు విశేష అనుభూతిని అందించనుంది.
Also Read: ప్రభుత్వం కీలక నిర్ణయం: వడ్డీ లేని రుణం రూ.10 లక్షల వరకు!
ఉమశ్రీ – నేను MarthaTelugu వెబ్సైట్లో చీఫ్ ఎడిటర్గా పనిచేస్తున్నాను. నాకు ఆటోమొబైల్, లైఫ్ స్టైల్ విభాగాల్లో అత్యంత ప్రావీణ్యం కలిగి ఉంది. ఈ విభాగాల్లో యూజర్లకు అవసరమైన అన్ని వార్తలను సమగ్రంగా అందిస్తాను. నాకు జర్నలిజం రంగంలో 8 సంవత్సరాల అనుభవం ఉంది.